“We verliezen onze cultuur”, het is zomaar een kreet die we steeds vaker horen. Of wat dacht je van deze: “Cultuur is maar een hobby.”

Laten we eerst eens kijken naar een definitie die je op het internet kunt vinden:

‘Cultuur verwijst naar de gezamenlijke waarden, normen, gewoonten, ideeën en tradities van een groep mensen. Het omvat menselijke activiteiten en de symbolen die deze betekenis geven, en staat in contrast met de natuur. Cultuur uit zich in dingen die we maken en doen, zoals muziek, kunst, architectuur en tradities, maar ook in de manier waarop we met elkaar omgaan en communiceren.’

Een stad als Bergen op Zoom is rijk aan cultuur. Er zijn talloze clubs en verenigingen die cultuur als hun anker hebben, waarbij de activiteiten en diensten gedragen en ondersteund worden door vrijwilligers. Met als pareltjes uitvoeringen van The Music Company, Stichting BOV, Stichting De Vierschaar, Stichting Vastenavend, Toneelvereniging Première, en zo kunnen we er nog wel een aantal noemen, waarbij in één adem zoiets als de Maria Ommegang, Proefmei of Open Monumentendagen. De lijst is eindeloos. En altijd zijn het de vrijwilligers die voor de “bemanning” zorgen, ja noem het maar “De ziel” van die evenementen en daarmee de ziel van de stad die Bergen op Zoom is.

Is het dan geen schande dat juist de categorie cultuur heel vaak als sluitpost in de begroting wordt beschouwd? Dat cultuur als een pure kostenpost voor wat “gehobbie van een paar mensen” wordt beschouwd? Hoe lang hopen de bouwclubs al niet op een fatsoenlijke locatie, hoe afzichtelijk zijn de witte zakken aan de kaai een doorn in het oog van de fraaie binnenstad die we hebben? Hoe vaak wilde men al de stekker uit het Markiezenhof trekken, en andere historische pareltjes, omdat de kosten te hoog zouden zijn? Vaak zijn het echte centenkluivers (vaak nog op interim posities) op het stadskantoor die geen enkele binding hebben met de stad Bergen op Zoom zelf! 

Is het niet te gek voor woorden dat er in onze stad totaal niet stilgestaan wordt bij iets als de Nationale Boekenweek, terwijl er in de regio heel wat schrijvers te vinden zijn. Dat kunstenaars altijd zelf maar hun eigen “feestje moeten bouwen” maar dat overheden hier altijd stilletjes aan de kant blijven staan? En let wel, “meedoen” hoeft niet te betekenen dat er om geld gevraagd wordt, dat de beurs getrokken moet worden. Het betekent dat er erkenning, ondersteuning en betrokkenheid ontstaat.

Vermakelijk daarbij is wel dat juist de cultuur van de stad in gebouwen en beleving en de cultuur evenementen jaarlijks voor een grote instroom toeristen en bezoekers zorgen, en dus voor inkomsten, daar waar we bij voorbeeld qua industrie of zo weinig voorstellen.

Het is eigenlijk te triest voor woorden dat ook in de landelijke politiek steeds meer partijen cultuur als onbelangrijk bestempelen, als een hobbie voor mensen die teveel vrije tijd hebben. Dat zelfs educatie en journalistieke nieuwsgaring maar lastig zijn, omdat juist daar feiten gecheckt worden en er moeilijke vragen gesteld worden. Hier loopt de Nederlandse wijze van het vrijdenken dus direct gevaar, is er een directe aantasting van onze cultuur en vrijheid!

Bergen op Zoom is een stad die door de eeuwen heen veel andere bevolkingsgroepen heeft aangetrokken. Dan hebben we het niet alleen over de Franse en Duitse invloeden die ons geknecht of in alle vrijheid zijn “overkomen”. Volksmigraties zijn ons ook niet vreemd, gezien de “Belgische intocht” in de Eerste Wereld Oorlog. 

Al in de jaren zeventig hadden we te maken met arbeidsmigranten uit Turkije en Marokko, sinds een jaar of tien ook met mensen uit Oost Europa. Zij allemaal dragen ook bij aan cultuurverrijking van onze stad. 

Helaas wordt er vaak een gekleurde bril opgezet. Vanuit de overheid omdat ze louter naar uitgegeven centjes kijken, en vanuit de burger omdat al onze eigen gebreken, fouten en tekortkomingen al te vaak op anderen worden geplakt. Alles wordt op de spits gedreven, “sie haben es getan” en zo wordt de maatschappij gepolariseerd waarbij de nuances in discussies ver te zoeken zijn. Het doet me denken aan die laatste zin in de definitie van cultuur:

Cultuur ligt ook in de manier waarop we met elkaar omgaan en communiceren. Zelf wil ik daar aan toevoegen: “En de manier waarop we voor elkaar respect kunnen opbrengen”.